arama

Planlı Eskitme Nedir?

Göktuğ Özkan | 26.03.2018 - 13:20 | Nedir?
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Göktuğ Özkan Göktuğ Özkan

Teknolojinin baş döndürücü hızla ilerlediği bir zaman diliminde yaşamaktayız. Gün geçmiyor ki yen bir teknolojik gelişme yaşanmasın. Gün geçmiyor ki insanlık adına faydalı bir icat bulunmasın, var olanlar geliştirilmesin. Bu hususları göz önünde bulundurduğumuzda üretilen ürünlerin ve hizmetlerin de daha kaliteli ve uzun ömürlü olmalarını beklemekteyiz. Fakat görüyoruz ki durum tam tersi neredeyse. Teknoloji ve imkânlar gelişiyor fakat ürünlerin ömrü uzamıyor, aksine azalıyor bile. Bu durum sizin için de oldukça düşündürücü değil mi? Bu hususun sebebini araştırırken karşımıza planlı eskitme denilen bir olgu çıkıyor. Bu hususta bahsedilen her türlü kavramı günümüzde ellerimizden düşürmediğimiz, evlerimizden çıkarmadığımız neredeyse tüm elektronik cihazlarda kolaylıkla görebilmekteyiz. Sadece elektronik olarak olaya bakmamak lazım esasında. Giydiğimiz elbiselerde, kullandığımız mobilyalarda kısacası hayatımızın her yerinde planlı eskitme kavramı ile iç içe yaşamaktayız.

Neden Planlı Eskitme Yapılıyor?

Dünya genelinde gerek ekonomik gerek siyasi gerekse farklı alanlarda olsun sürekli çalkantılar, gelgitler yaşanmaktadır. Hatta büyük krizlere kadar varan sıkıntılara yol açmaktadır. Tüm bu gelişmeler yaşanırken moda ve trend kavramları sürekli gündemdeki yerini korumaya devam ediyor. Her geçen gün çıkan ürünler aklımızı meşgul ederek çeliyor ve elimizdeki mevcut ürünleri bu yenileriyle değiştirmeye doğru yönlendiriyor. Elimizdeki ürünler eski olmasa dahi sanki eskiymiş ve artık kullanılamazmış gibi bir algı ile yönlendirerek yenisini almamız için bizi adeta mecburiyete itiyor. Belki sizlerin de dikkatini çekmiştir bu durum. Sahibi olduğumuz bir ürünün yenisi çıkmak üzereyken nasıl olduğunu anlamadığımız bir şekilde elimizdekinin işlevini yitirmeye başladığını ve kullanılamayacak vaziyete doğru gittiğini görmekteyiz. Hâlbuki kısa süre önce almıştık ve çok çok iyiydi ama birden ne oldu da bu hale geldi anlayamadık öyle değil mi? İşte tam da bu noktada cevabını aradığımız aklımızdaki soruları planlı eskitme ile giderebilmekteyiz.

Bir ürünün planlı olarak eskitilmesi, tamamen ticari amaçlı olmaktadır. Yaklaşık 100 yıldır yanan ampulün olduğunu birçoğumuz duymuştur. Ama evlerimize aldığımız en kaliteli ampul dahi birkaç yıl ya gidiyor ya gitmiyor. Kırılmasa, patlamasa bile artık eskisi kadar aydınlatmıyor ve ihtiyacımızı karşılamamaya başlıyor. Haliyle biz de yenisini almak zorunda kalıyoruz, hatta mecbur bırakılıyoruz desek çok daha doğru olacaktır.

Planlı Eskitme Türleri Nelerdir?

Planlı eskitme diye adlandırdığımız ticari oyunun hayatımızda yer edindiği birden farklı türleri bulunmaktadır. Bunları genel olarak şu başlıklar altında özetleyebiliriz:

  • Sistematik Eskitme: Piyasaya çıkarılmak üzere olan ürünün bir öncekinden daha iyi ve moda olduğunu yansıtmaktır.
  • Stil Eskitme: Ürünün görünüşünde ufak tefek de olsa değişiklikler yapmaktır.
  • Bildirimle Eskitme: Cihazın artık eskimeye başladığını kullanıcısına bildirmektir. Örneğin bataryası zayıflayan bir cihazın düşük batarya uyarısı vermesi gibi.
  • Tüketerek Eskitme: Bir ürünü kullanabilmek için başka bir ürünün de kullanılmaya mecbur olmasıdır. Örneğin cep telefonunu kullanabilmek için bataryasının da olması planlı eskitme konusunda tüketerek eskitmeye örnek olarak gösterilebilir.